Akıllı Ulaşım Değerlendirme Endeksi (AUDE)

Akıllı Ulaşım Sistemleri (AUS), ulaşım hizmetlerinde teknolojinin aktif olarak kullanılması öngörüsüyle gelişmiş ve ülkemizde de son yıllarda hızla ilerleyen bir sektördür. AUS uygulamaları ile trafik planlaması, yönetimi ve güvenliği konularında ciddi başarılar sağlandığı bir gerçektir. Uluslararası AUS deneyimi, bu alanda sağlıklı gelişiminin temel esaslarını, yapılacak bütün aşamaların önceden ve sinerji yaratacak şekilde planlanmasını ve birbiri ile tutarlı olmasını göstermektedir. Ülkemizde yeni başlayan bu sektörde benzer bir başarılı gelişim sürecinin oluşması için, AUS konusunda ulaşılan seviyenin ve gelişmişliğin, düzenli bir şekilde izlenmesi ve değerlendirilmesi önemlidir. Bu izleme ve değerlendirmenin, somut veriler ve bilimsel yöntemler ile yapılması sonuçların zaman içinde kabul edilebilirliği açısından gerekli olup farklı özelliklerdeki bölgelerde kullanılmaya elverişli ortak bir dil oluşmasına destek vermelidir.

Bu maçlarla derneğimiz tarafından ODTÜ ve OKAN Üniveristesi’nden akademisyenlerin oluşturduğu bir grup bilim insanı ile “Akıllı Ulaşım Değerlendirme Endeksi – AUDE” geliştirilmesi için bir Ar-Ge projesi sözleşmesi imzalanmıştır. Bu projede, Türkiye’deki farklı coğrafi ve sosyo-demografik bölgelerdeki AUS gelişimini değerlendirmeye imkân sağlayacak bir “Akıllı Ulaşım Değerlendirme Endeksi (AUDE)” geliştirilmesi hedeflenmektedir. AUS literatüründe yapılan ön değerlendirmeler bu alanda geçerli ve uluslararası kabul görmüş bir endeks olmadığını göstermektedir. AUDE geliştirilmesi, sürdürülebilir kalkınma alanındaki çok farklı boyutları (ulaşım, güvenlik, ekonomik, çevre, vb) kapsaması sebebiyle özünde “çoklu kriterli karar verme” alanında bir araştırma çalışması olacaktır. Bunun ilk aşaması, her boyut altında izlenmesi gereken anahtar performans göstergelerin ve bunların ölçütlerinin belirlenmesini içermektedir. Sonrasında, AUDE kapsamında geliştirilecek karar verme modeli ile gerek AUS çıktılarının performansını ve gerekse AUS gelişme sürecini gösteren bir süreç analiz modeli tasarlanacak ve sonuçları bir endekse dönüştürülecektir.

Bu çalışmanın ana çıktısı olan endeks ile farklı ölçek ve yapıdaki bölgelerin AUS gelişmiş seviyesi değerlendirilebilecek, AUS alanında eksik ve birbirinden kopuk uygulamalar belirlenebilecek, istenen sinerji ve katma değer için gerekli yatırım alanları gözlemlenebilecektir. Ayrıca AUDE ile farklı kentler arasında ve/veya bir kentin zaman içindeki AUS alanındaki ilerlemesi karşılaştırmalı olarak değerlendirilebilecektir. Geliştirilen endeks, sürdürülebilir kalkınma boyutları esasına ve AUS alanındaki küresel uygulamalara dayandırılacağı için, genel bir değerlendirme aracı olup sadece Türkiye için olmayıp AUS gelişimi izlenmesi istenen herhangi bir bölge ya da kent için de uygulanabilir olacaktır.